Çift Olmaktan Ebeveyn Olmaya Yolculuk

Anne olmak bir yandan ebeveyn olmadan önceki siz ile vedalaşmak, bir yandan kendinizle ilgili bir çok yeni keşif demek.. ‘Ben’ dediğiniz kendinizin hiç tanımadığınız tarafları ile tanışabilirsiniz. Ne kadar çok kaygıya kapılabileceğinizi ve ne kadar şükür duyacağınızı gün ve gün yeniden görebilirsiniz. Siz bu değişimleri yaşarken daha önce yalnız çift olduğunuz eşiniz ile artık ebeveynlik rolünde de buluşmuşsunuzdur. Çift olmaktan ebeveyn olmaya dair bir yolculuk başlar.

Çocuk, hayatınıza canlılık ve anlam getirse de, size ve eşinize hem bireysel hem de çift olarak çok çeşitli zorlukları da beraberinde getirir. Terapide çalıştığım çiftlerin hepsinde ortak olan bir tema duyuyorum, ‘Çocuk olduktan sonra ilişkimiz değişti’.

Bu cümleden esinlenerek, hepimize iyi gelsin diye bu zorluklar ile daha iyi baş etmek için bir kaç pratik önerimiz var.

1- Belki, çocuğunuzun yaşındaki sizin bir ihtiyacı vardır? Çözülmemiş Meseleleri İyileştirmek..

Ebeveyn olmanın danışanlarımda gördüğüm en hassas noktalarından bir tanesi bazı durumlar karşısında çok da anlamlandıramadığımız bir şekilde karmaşık duygular yaşamaktır. Buralarda biraz daha kendimize baktığımızda çocuklar büyürken, çocuğumuzun yaşındayken bizim tecrübe ettiğimiz sorunlar ya da çözümlenmemiş duygular olduğunu keşfederiz. Örneğin, kendinizi sürekli onu uyarırken, her anı disiplin için kullanırken yakalarsanız, benzer yaşlardan ebeveynlerinizden gelmiş olan mesajların başkalarının sizin hakkınızda ne düşüneceğini önemseyen mesajlar olduğunu görebilirsiniz. Bu durum sizde toplumda başkaları tarafından kabul görmek ile ilgili bir kaygı doğmasına neden olmuş olabilir. İşte bu gibi içgörüler edinmek bugün ebeveyn olarak tutumlarınızı yeniden gözden geçirmenize yardımcı olabilir.

Bu disiplin davranışının, ‘Çocuğumun yaşındaki kendi halim ile ilgisi olabilir mi? Bu gerçekten Çocuğumun ihtiyacı mı?’ bir üzerinde düşünmenize değer. Burada taleplerinizde çocuğunuz üzerinde ısrarcı olmaktan ziyade eşiniz ile paylaşabilirsiniz. Fark edebilirsiniz ki, benzer bir durum eşiniz için de söz konusudur.  Eşinizin size anlaşılmaz ya da ters gelen bir çok tepkisi de kendi öyküsünden geliyor olabilir. Bunu duymak da size bir anlamda onunla çatışmak yerine ona destek olmak alanı ve sebebi verebilir. Burada disiplin için sık sık uyarı vermek veya bu konuda birbiriniz ile çatışmak yerine birlikte daha yaratıcı çözümler geliştirebilirsiniz.

3- Eşinizin Ebeveynlik Stiline İzin Verin

Eşinizin hiç tahmin edemeyeceğiniz kadar çocuklara sert davrandığını görmek veya yemek yemek ile ilgili size çok şaşırtan cümleler duymak rahatsız edici veya kaygı verici gelebilir.

Burada bir ebeveynlik stilini yok etmek ya da ortadan kaldırmaya çalışmak yerine, birbirinizi anlamayı deneyebilirsiniz, ilk olarak. Çocuklar söz konusu olduğunda eşinizin bu davranışlarının altındaki ‘nedeni’ konuşabilirseniz, onunla işbirliği yapmak isteyebilir veya farklılıkları konuşabilirsiniz.

Doğru olduğuna inandıkları şey için bu şekilde davranıyor olabilirler. Çocuğun değerlerinin oluşması ya da kendi ailelerinde gördükleri olumsuzlukların doğmasını engellemeye çalışıyor olabilirler. Bunu yapma niyetinin ve şeklinin-yolunun ayrı şeyler olduğu konusunda eşinizle anlaşmaya varın.

Her birinizin davranışlarının ardındaki niyetin ve rasyonelin ne olduğunu anladığınızda, birbirinizin ebeveynliğine sempati duyabilirsiniz. Bunu yapma şeklinizi ise birlikte iyileştirebilir bir takım olarak çalışabilirsiniz. Çift olarak böyle anlardaki çatışmaları tırmandırmak yerine anlamak ve çözmek için kullanmak yararınıza olacaktır.

2- İyi Çift İlişkisi İyi Ebeveyn Olmayı Besler

Ebeveyn olunca gelen yeni sorumluluklar dururken, çift olarak ilişkiniz için endişelenecek zamanınız yokmuş gibi hissedersiniz. Bu anlaşılabilir bir durumsa da uzun vadede güçlüklere neden olabilmektedir. ‘Çocuktan sonra ilişkimiz bir daha pek de iyi olmadı’ diyen çiftleri sıkça terapi odasında dinlerken çift olmanın kaybını hissettiklerini anlıyorum.

Esasında, yeni bir ebeveyn olma rolünü ne kadar etkili bir şekilde üstlenebileceğinizi, sizin çift olarak ilişkiniz tam da kalbinden etkiler. Çift olarak bağlantınızı güçlü tutumak, bireysel olarak değil de ekip olarak bir güçlük ile baş etmeye çalışmakta olduğunuzu hissetmek yararlı olur.

Eşinizin yaptığı bazı şeyler size rahatsız edici gelebilir veya sizde hayal kırıklığı yaratabilir. ‘Daha fazla desteklese keşke’, dediğiniz yerler olabilir. Eğer eşiniz ile aranızdaki iletişimin azaldığını hissediyorsanız, bu konuyu net bir şekilde gündeme getirip tekrar iletişime geçebilmek için bir planı birlikte düzenli olarak hayatınıza alabilirsiniz. Örneğin, kahvaltıdan sonra 20 dakika, çocuğunuz uyuduktan sonra 30 dakika gibi belirli süreleri çift olarak kendiniz için alabilirsiniz.

İçinizden ‘Nasıl olacak o’ dediğinizi duyar gibiyim. Bunu yapmadıkça istemediğimiz durumun parçası olarak kalıyor, yaptıkça ise istediğimiz çözümün sorumluluğunu almış oluyoruz. Bu süreyi ‘her ikiniz de iyi misiniz’, ‘aklınızda söylemek istediğiniz bir şey var mı’ ve hatta ‘baş başa geçirdiğiniz vakitlerin kaybolmasına dair üzüntünüz’ gibi içinizden geçenleri paylaşmak ve belki sadece birbirinize duygularınızı söyleyip sarılmak için kullanabilirsiniz.

3- Çocuğunuzun Yanında da Çift Olmaya Devam

Çocuklar çift olmayı ve insanlarla nasıl ilişkiler kuracağını size ve eşiniz ile aranızdaki ilişkiyi gözlemleyerek öğrenir. Sizi sıklıkla tartışırken gördüğünde, büyüdükçe, çatışmaları ile baş etme yolunun tartışmak olduğunu öğrenir. Eğer size problemlerinizi halletmek için çaba gösterirken görürse, birbirinizi dinlediğinizi ve konuşmak için zaman ayırdığınızı görürse, bunu kendisinin de yapma ihtimali artacaktır. Çocukların önünde bir konu üzerine konuşurken önemli olan ‘çözümü nasıl bulduğunuzu, konu ile çift olarak nasıl da baş edebildiğinizi’ göstererek bu konuşmaları tamamlamaktır. Evet, en hassas meselemizi çocuklar önünde halletmeye çalışmayalım, fakat bu rasyonelle modelleyebileceğimiz konuları da çift olarak paylaşmaktan çekinmeyelim.

Bu her an her şey mükemmelmiş gibi yapın ya da mükemmel olmalı demek değildir. Fakat, çift olarak iletişim kurmanızın yalnız çift ilişkiniz için değil aile olarak da sizin işinize yarayacağını bilerek bir çaba göstermeniz yararınızadır, demektir.

4- Çocuklar Büyüdükçe Kuralları ve İlişkileri Revize Edin

Çocuklar büyüdükçe ihtiyaçları ve beraberinde ailedeki dinamikler değişir. Sizin ve eşinizin ebeveynlik stili de değişebilir. Çocuğunuzun geldiği her yeni yaşta, sizin kendi deneyimleriniz ebeveynlik stili sizin bugünkü ebeveynlik stilinizi etkileyebilir.

Örneğin, siz ergen kızınız ya da oğlunuzun, bir davranışı karışında oldukça bağışlayıcı olabilirsiniz. Onun yaşındayken benzer bir yoldan geçmişsinizdir, belki. Fakat aynı davranışının karşısında eşiniz büyük bir hayalkırıklığı yaşayabilir ve kesinlikle daha net bir müdahale gerektiğini düşünebilir. Yine, açıklık ve iletişim çözüm için anahtarımız olacaktır.

Örneğin, ‘neden müdahale gerektiğini’ sorduğunuzda eşinizin amacının ‘çocuğunuzu korumak’ olduğunu duyabilirsiniz. Bu noktada ‘sebep açısından’ karşı çıkılacak bir durum kalmaz. Eşinize bunu ‘çocuğu korumak için yapmak istediğini anladım’ mesajı vermek de aranızdaki gerginliği dindirmekte işe yarayabilir. Fakat bunu ‘nasıl yapacağınız’ gündeme gelir. Burada da ‘uzun vadede kendini korumayı öğrenmesini istiyorsanız, kuralları çocuğunuzun kendisi ile koyup kendisine bu kuralları uygulama rolünü bırakmak’ eğer kısa vadeli çözümler istiyorsanız ‘öfke ile yaklaşmak ve otoriter’ bir duruş seçmek gibi tercihler ebeveyn olarak sizin tercih ve sorumluluğunuzdadır. Fakat çift olarak burada ‘çocuğumuz bu tepki karşısında nasıl hisseder’, ‘hangi yolu seçeceğiz, bununla ne elde edeceğiz, işe yarıyor mu yaptığımız müdahale’ gibi soruları konuşabilmemiz yardımcı olacaktır.

Bir başka örnek ergenlik olabilir. Özellikle, ergenlikle beraber çocuklar kendi bağımsızlıklarını ilan edeceklerdir. Bu da bir çatışma doğurabilmektedir. Ergenler, ebeveynleri patronize bulurken, ebeveynler, saygısızlık ve ergenin agresif davranışlarından reddedilmiş hissedebilmektedir.

Bu zamanlar, sınırları tekrar konuşmanın vakti geldi demektir. Çocuklar büyüdükçe işler karışıklaştı gibi görünse de daha net ve açık konuşma şansını dönüştürebiliriz. Bunun için ihtiyacımız olan birbirimizi duymak, dinlemek, kuralları yeniden birlikte belirlemek, uygulamak ve işleyip işlemediğini takip etmek olacaktır.

Okusak da bilsek de uygulamak niyet ve kararlılık istiyor. Günlük akışın içinde küçük de olsa sizler için anlamlı değişimleri ekleyerek denemelerde bulunabilirsiniz. Her şeyin temelinde eşiniz ile açık, net, üsluba dikkat ederek, anlaşmak üzere konuşmak ve dinlemek hem çift olarak hem de çocuklar için önemli bir yer tutuyor. Hepimize kolay gelsin. 🙂

Dr. Klinik Psikolog Zeynep Zat / Londra 

 

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir