Ülkeler Arası Doğum İzni Karşılaştırması

İnsan yavrusu bakıma en uzun süre ihtiyaç duyan memeli; örneğin bir zürafa bir kaç saat içinde yürümeye, bir deniz kaplumbağası doğar doğmaz hem yürümeye hem yüzmeye başlıyor. Kedi ve köpek yavruları bir kaç haftada kendi yemeğini bulabilecek becerileri kazanabiliyor. İnsan yavrusunun oturması, yürümesi, iletişim kurması, kendini besleyebilmesi ve temizleyebilmesi uzun aylar ve yıllar sürerken, bu süreçte bebek, başta anne ve babası olmak üzere, bakım veren kişilere muhtaç.
Fiziksel ihtiyaçlarının karşılanmasının yanı sıra bir çok pedagojik yaklaşımın, annenin 2 yıl boyunca bebeğin bakımını ve bebeğin en yakınındaki kişi olmayı sürdürmesini önerdiği biliniyordu. Yapılan son araştırmalar, babaların da yenidoğan döneminden çocukluk dönemine kadar bebeği bakımına dahil olmasını, çocuğun beyin gelişiminde ve çocuğun ebeveynlere güvenli bağlanmasında önemli rol oynadığına dikkat çekiyor. Peki modern dünya tüm bunları ne kadar mümkün kılıyor?

Çalışan bir anne, bebeğini içine sinerek büyütebilmek için kariyerine ara vermek, iş hayatından çekilmek, sadece bir anne olarak değil; güçlü bir kadın ve üretken bir birey olarak kişisel potansiyelini gerçekleştirmekten vazgeçmek zorunda mı? Hayır.
Bir çok ülke, çalışan annelerin doğum sonrasına yönelik düzenlemelerle kadın haklarını koruma altına alıyor. Ancak çalışan kadın nüfusu, toplumsal talepler, sendikal hareketler, kapitalist sistemin ekonomik düzene ne kadar hakim olduğu gibi bir çok etmene göre doğum izinlerinin süresi ve diğer yan haklar ülkeden ülkeye çok değişmekte. Özellikle nüfusu yaşlanan ve çocuk doğurma oranı düşüşte olan ülkelerin bu konuda çalışanlara daha bonkör olduğu görülüyor. Bazı özel şirketler de devletin zorunlu tuttuğu koşulların ötesinde verdiği haklarla çalışan memnuniyetini ve sadakati artırmayı amaçlıyor.

Günümüzde OECD ülkelerinde ortalama ücretli doğum izni 18 hafta. En uzun ücretli doğum izni 62 haftayla Estonya, 58 haftayla Bulgaristan ve Hırvatistan’da (evet, bir yıldan daha uzun) 52 haftayla Bosna Hersek ve Karadağ, 39 haftayla Macaristan, 35 haftayla Norveç doğum izni uzun olan diğer ülkeler.  Doğum izni en kısa olan ülkeler ise; Tunus 4 hafta, Pakistan, ABD ve Birleşik Arap Emirlikleri 6 hafta, Katar 7 hafta. Bir çok ülkede anneler alacakları maaş düzeyinden feragat ederek ücretli doğum iznini uzatabiliyor. Ülkelerin karşılaştırmalı listesi için burayı ziyaret edebilirsiniz.

Türkiye’de farklı şirketler doğum izni konusunda farklı politikalar izleyebiliyorlar ancak resmi kaynaklar göre çalışan bir kadın gebeliğinin 32.haftasını doldurduğunda 16 haftalık doğum iznini ayrılma hakkına sahip oyuyor ve en fazla 36.haftanın sonuna kadar çalışabiliyor. 16 haftanın sonunda, bebek 1 yaşına gelene kadar her gün 2 saat, haftada 1 gün veya birleştirerek ilave 8 hafta olarak kullanabileceği “süt izni” başlıyor. Ayrıca en fazla 2 yıl ücretsiz izin alma hakkına sahip ancak devlet memurları dışında bu izin hakkını pratiğe dökmeyi kabul eden oldukça az şirket var.

Bir çok ülkede doğum izni tabirinin İngilizce’deki resmi karşılığı “annelik izni”nden (maternal leave)  “ebeveynlik izni”ne (parental leave) dönüşmüş durumda olsa da, babalık izni (paternal leave) henüz çok az ülkede dişe dokunur durumda. En uzun ücretli babalık izinleri neredeyse 1 yıl ile Japonya’da. Ancak yüksek rekabetli çalışma koşulları sebebiyle Japonya’da babaların neredeyse hiçbirisi babalık iznini kullanmıyor. Uygulamaya dökülebilmiş en uzun babalık izni İzlanda’da 12, Norveç ve Finlandiya’da ise 11 hafta. OECD ülkelerinde babalık izni ortalaması 1,5 hafta. Birinci dünya ülkeleri de dahil olmak üzere bir çok ülkede babalık izni ya hiç yok ya da bir haftayla sınırlı. Babaların ücretli izin hakkı ise; sadece doğumu takip eden 5 gün. Yazıyla beş. Analar çeker yükü, kimsenin bilesi yok diyerek telkin edilmişiz ama artık biz biliyoruz, bu yükü paylaşmak istiyoruz, bebeği yük olarak görmek istemiyoruz. Babalar uykusuz gecelerin ardından apar topar işe gitmeyi, bir bağ kurması gerekirken yavrusundan bu kadar çabuk uzaklaşmayı haketmediği gibi, anneler de iki kişi çıkılmış bir yolda bu kadar erken tek başına kalmayı haketmiyor!

Avrupa ülkeleri arası annenin ve babanın ücretli doğum izinlerini, ebeveynlerin toplam ücretsiz izinlerin tablosunu aşağıda bulabilirsiniz. Diğer ülkeler için; Parental Leaves by Countries

 

Esra İyidoğan Pencereci / Dublin-İrlanda

 

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir